همایش بین المللی عبدالله بوشنیاک

 

نخستین همایش بین المللی عبدالله بوشنیاک، شارح فصوص الحکم روز یکشنبه به کار خود پایان داد. در این همایش بین المللی به مدت دو روز در سارایوو سخنرانانی از ترکیه، ایران و بوسنی و هرزگوین به بررسی تفکر عبدالله بوشنیاک، یکی از مهم ترین نمایندگان مکتب ابن عربی در دوران عثمانی پرداختند.

همایش با همکاری دانشگاه استانبول، شهرداری قونیه و مؤسسه علمی و پژوهشی ابن سینا در سارایوو برگزار شد و طی دو روز بیش از 30 مقاله ارایه شد.

دکتر اکرم دمیرلی از دانشگاه استانبول با بررسی نقش مکتب ابن عربی در تفکر اسلامی گفت : نظریه و نظام بندی جدیدی که ابن عربی از تفکر دینی ارایه داد ، دوره های بعدی را عمیقا تحت تاثیر خویش قرار داد. فرهنگ و تمدن اسلامی با ظهور ابن عربی و مولانا متفاوت با دوره های قبلی بود و آموزه های نوینی در علوم اسلامی و کلام و عرفان و تصوف مطرح گردید. مهمترین اثر مکتب عربی نظام بندی دانشی است که در رابطه انسان با خدا و خداشناسی است و این نظام بندی تاکنون عالی ترین فرآورده تمدن اسلامی است.

دکتر تحسین گورگن از دانشگاه استانبول با اشاره به نقش عبدالله بوشنیاک گفت : پس از صدرالدین قونوی ، عبدالله بوشنیاک مهمترین شارح فصوص و نویسنده ای برجسته است. متاسفانه حجم آگاهی ما از آثار وی اندک است و بیشتر کتابهای وی به شکل نسخ خطی در کتابخانه های ترکیه نگهداری می شوند. در سالیان اخیر ، عبدالله بوشنیاک موضوع پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکترا بوده ولی با این وجود در آغاز شناخت تفکر و مقام و جایگاه این متفکر برجسته بوسنیایی هستیم.

دکتر ابراهیم حلیل اوچر از دانشگاه مدنیت استانبول گفت : عبدالله بوشنیاک در چهارچوب مکتب ابن عربی به شرح مفهوم اعیان ثابت می پردازد که یک گام در شناخت وجود و صفات خداوند بود. وی به بررسی مساله وجود از دیدگاه نوافلاطونی و ارسطویی و مقایسه آن با مکتب ابن عربی پرداخت.

دکتر عبدالله کارتال از دانشگاه اولو داغ در باره دفاع عبدالله بوشنیاک از ابن عربی گفت : عبدالله بوسنوی معتقد است علمی که ابن عربی در آثار خود مطرح می کند ، با اجازه مستقیم حضرت پیامبر (ص) و در واقع اذن الهی است. او در تفکر خویش ، نظمی از ارتباط بین ظاهر و باطن و حقیقت و شریعت ایجاد می کند. بوشنیاک می گوید فهمی که ما از اسم ظاهر خداوند داریم با آنچه که از اسم باطن می فهمیم ، متفاوت است. هر اسمی ، معنای خود را در مقامهای مختلف ظاهر می کند.

دکتر جاهد شنل از دانشگاه استانبول بر نقش محوری انسان در آثار ابن عربی گفت : از نظر ابن عربی انسان جامع تمامی صفات و اسمایی است که خداوند در این آفریده نهاده و این حقیقت محمدیه است . هر فردی حقیقت انسانیه را درک کند ، او به اصل حقیقت دست یافته است.

دکتر هدایت آیدر ، از دانشگاه استانبول به تفسیر رمزی عبدالله بوشنیاک اشاره کرد و گفت : یکی از آثار بوشنیاک تفسیر رمزی و اشاره ای از قرآن است . وی در شناخت آیات از تفسیر باطنی و رمزی استفاده کرد. به عنوان نمونه در تفسیر آیه ای که خداوند به موسی علیه السلام امر می کند تا کفش هایش را از پا درآورد ، در واقع منظور این است تا او خود را از تعلقان دنیوی خود را رها کند.

دکتر زکریا گولر از دانشگاه استانبول در بحث رابطه بین حدیث و تصوف گفت : عبدالله بوشنیاک رساله ای در باره حدیث دارد و به بررسی و نقادی برخی از احادیث با توجه به ناقل و یا محتوای آن می کند. او دیدگاه انتقادی دارد و همه احادیث را نمی پذیرد و اگر حدیثی منطبق بر آموزه های قرآنی و عقلانیت و معنویت نباشد ، نمی پذیرد. می گوید حدیث سندیت ضعیف دارد و یا قابل اطمینان نیست. مثلا حدیثی که از پیامبر (ص)نقل می شود و در آن پیامبر می فرماید جایگاه پدرش( عبدالله) در جهنم است ، چون در جاهلیت وفات کرد. عبدالله بوشنیاک این حدیث را مردود دانسته و با قایل شدن به این که عبدالله جزو حنفا بود و اصلا امکان ندارد پیامبر از منشا و اصل ناپاکی باشد حدیث را مردود می شمارد.

دکتر علی بوران و حسن یاشار در مقاله خود به تاریخچه فرهنگی و علمی شهر قونیه پرداختند. در این مقاله آمده از زمان سلطنت علالدین کیقباد ، قونیه تبدیل به مرکزیت علمی و فرهنگی می شود و بویژه با اقامت مولوی ، صدرالدین قونیوی و عبدالله بوشنیاک این شهر تبدیل به مهمترین مرکز علمی عثمانی می شود.

دکتر نجات یلماز در مقاله خود به بررسی تکایای بوسنیایی در قرن هفدهم میلاید پرداخت. وی به وجود طریقتهای مختلف مولویه ، خلوتیه ، بکتاشی ، نقشبندیه ، رفاعی و حمزوی در این دوران اشاره کرد . در دوره عثماین درش هرهای موستار ، کونیتس و سارایوو تکایای مولویه وجود داشت.

خانم دکتر مبنیا موکر به بررسی رساله فارسی یقین از عبدالله بوشنیاک پرداخت. وی گفت : این تنها رساله فارسی است که از بوشنیاک برجای مانده است . رساله یقین به صورت موجزی به بیان مراتب یقین و در واقع مراتب نفس می پردازد. وی در این رساله با تاکید بر آیات قرآن روش جالبی در تفسیر آیات ارایه می کند.

دکتر ابراهیم کنت از دانشگاه سلجوق ، خانم دکتر صباحتا گاچانین و آقای برین بریچ از انستیتو شرق شناسی به بررسی برخی از اشعار دوره عثمانی در ارتباط با اندیشه های ابن عربی و عبدالله بوشنیاک پرداختند.

آقای سعید عابدپور در باره شیخ محمود شبستری و عبدالله بوشنیاک گفت : هر دو به مکتب ابن عربی تعلق دارند و کمابیش در باره وجود نظری یکسان دارند. در اشعار و نوشته های این دو بزرگوار ، مخالفت با عقل یونانی و عقلانیت مرسوم در فلسفه مشایی آمده و بنظر می رسد علیرغم این که فلسفه اسلامی به روایت اشراقی در اندیشه ابن عربی و صدرالدین قونوی و عبدالله بوشنیاک به اوج خود رسیده و در دانش خداشناسی و انسان شناسی و در سیر و سلوک مهم است ، بزرگان این مکتب عنایتی به عقلانیت مرسوم در فلسفه مشایی ندارند و این شاید یکی از علل ضعف مسلمانان در ایجاد فلسفه های مضاف و دانش تاریخ ، جامعه شناسی ، علوم سیاسی و غیره است.

در پایان همایش ، جمع بندی از طرف دبیر شهرداری قونیه ، نماینده دانشگاه استانبول و دانشگاه سلجوق و مدیر موسسه ابن سینا انجام شد. دبیر شهرداری قونیه بر تداوم همایش عبدالله بوشنیاک به صورت دوسالانه اشاره کرد و گفت تلاش خواهد شد تا همه 60 اثر بوشنیاک با بررسی علمی و تصحیح به چاپ برسد. نماینده دانشگاه استانبول بر همکاری موثر با موسسه علمی و پژوهشی ابن سینا به عنوان آغازی بر همکاری علمی اشاره کرد و گفت : ایران و ترکیه و بوسنی و هرزگوین دارای ارزشهای و میراث فرهنگی مشترکی هستند و نیازمند همکاریهای بیشتری می باشند.

آقای برزنونی ، مدیر موسسه بن سنیا با تشکر از حضور اساتید ترکیه در سارایوو گفت : احیای میراث عقلی و عرفانی یکی از مهمترین راههای بازسازی حیات فرنگی و علمی مسلمانان و قدرتمندسازی آنها در جهان معاصلر است. امیدواریم که در آینده شاهد همکاریهای بشیتری در زمنیه هیا مشترک فرهنگی و علمی باشیم.

عبدالله بوشنیاک که دارای اصالت بوسنیایی می باشد، از متفکران برجسته دوره عثمانی با بیش از 60 اثر است. شرح عبدالله بوشنیاک بر فصوص الحکم یکی از مهم ترین شروح نوشته شده بر فصوص الحکم ابن عربی است. این متفکر برجسته صوفی، متفکر و عالم دینی برجسته زمان خود بود.