IMG_0074بیست و پنجمن نشست ماهیانه موسسه ابن سینا با موضوع عقلانیت و دینداری روز چهارشنبه مورخ 7 آبان ماه در محل موسسه علمی و پژوهشی ابن سینا در سارایوو برگزار شد. در ابتدای این نشست نرمین هوجیچ ، مجری برنامه به ضرورت گفتگو در باره رابطه دینداری و عقلانیت پرداخت و گفت : این نخستین نشست از مجموعه نشستهای بررسی رابطه عقلانیت و دینداری است. ضرورت بررسی این رابطه در چالشها و بحرانهای کنونی جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.

در این نشست دکتر رشید حافظ اویچ با بررسی روش شناخت و دانش گفت : جهان اسلام در چالش جدی قرار دارد و از هر طرف از درون و بیرون گرفتار خطر و تهدیدات است. خطر عمده دوری از تعقل و اندیشه و ماندن در دام تقلیدی است که از سنت گرایان و غرب گرایان بدان دعوت می شویم. پیام خداوند با قرآن کریم با خواندن و قلم آغاز می شود و به ما در وهله اول می آموزد که خداوند از طریق قلم و کلمه با انسان سخن می گوید و انسانی که از طریق قلم به نشر کلمه حق می پردازد او نیز کاری در مسیر رضایت الهی می کند.

استاد دانشکده علوم اسلامی سارایوو افزود : ما امروزه صرفا بطور شکلی مردم و خود را به فراگیری دانش دعوت می کنیم و دانش ما نیز از اینرو سطحی و فاقد عمق معرفتی است. دانش و شناختی که نورانیت در آن نباشد دانش نیست. دانش یعنی تامل و تفکر در طبیعت ، جهان و خویش. هر کدام به یکدیگر وابسته است و نمی توان خویشتن را بدون درک موقعیت انسان در نظام کائنات و پیچیدگیهای آن به خوبی شناخت.

وی با انتقاد از روش شناسی شناخت پیامبر در برخی مراکز علمی گفت : برخی به دنبال شناخت تقلیدی از پیامبر هستند. این شناخت هر چند هدف ارجمندی چون تقلید از آداب و سلوک پیامبر را دارد دارای نتایج منفی نیز هست. پیامبری که ما باید بشناسیم نباید محصور شرایط تاریخی و جغرافیایی خاص خود باشد. پیامبر به اقتضای شرایط آن روزگار خویش تصمیماتی گرفت. تمامی جدل متکلمین ، فقیهان و فلاسفه و اندیشمندان مسلمان در طول تاریخ این است که پیامبر نسبت به یک مساله جدید چه تصمیمی می گرفت و با توجه به تغییر شرایط زندگی ، چه نوع برخورد با مسایل اجتماعی و سیاسی می کرد. درک پیامبر به عنوان رسول و فرستاده خداوند نیازمند درک فرازمانی و فراتاریخی است و درکی که متفکران و راسخون در علم باید بدان پاسخ بدهند. این تفاوت انسان موجود قایم با موجودات دیگر است که در رکوع بسر می برند. انسان موجودی است که قیام دارد و دست به سوی آسمان دارد و قدرت تفکر و عقلانیت است .

دکتر حافظ اویچ در ادامه گفت : متاسفانه مسلمانان در شرایطی خود را قرار داده اند که حتی قواعد و اسلوب فکری و اندیشیدن را دیگران برایشان تهیه می کنند. ما از دریچه و نگاه دیگران به اسلام و پیامبر می نگریم و متوجه نیستیم که این تقلید در روش اندیشه خطرناک تر از سایر تقلیدها است. وقتی که ما پیامبر را صرفا شخصیتی تاریخی می کنیم ، ما خود را از جریان شناخت درست دین دور داشته ایم. تمامی این جنبشهایی که به دنبال دگرگونی خاورمیانه و شمال افریقا هستند ، نتیجه برخورد تقلیدی و کورکورانه با اسلام می باشند. این تقلید آنها را وارد دوران تاریکی و جهل کرده است. این مشکل بزرگ بخش بزرگ جهان اسلام را باید در این نقطه جستجو کرد که اندیشه و تعقل در دین و دینداری رنگ باخته و به جای آن تقلید و ایمان کورکورانه جایگزین شده است. این بخش از جهان اسلام نمی تواند تعادلی بین تعقل و شهود و عقل و معنویت ایجاد کند .

IMG_007125.tzribina_Resid